Okuma Biçimleri, Hilmi Yavuz

Hilmi Yavuz, Timaş yayınlarından çıkan Okuma Biçimleri adlı kitabında genel olarak şiir ve birkaç yazıyla diğer sanat eserlerinin nasıl okunabileceğine dair makalelerini toplamış. Bu eserle birlikte yazarın Yapı Kredi yayınlarından çıkan Edebiyat ve Sanat Üzerine Yazılar adlı kitabını beraber okumak gerekiyor bence. Çünkü birbirini tamamlayan eserler olmuş bu iki kitap. Örneğin metin merkezli okumaya Edebiyat ve Sanat Üzerine Yazılar'da çok güzel bir örnek var ama tekrar olmasın diye yazar o makaleyi Okuma Biçimleri'ne almamış.

Kitap bir eseri yorumlamaya imkan sağlayan üç farklı okuma biçimini ele alarak başlıyor: Yazar merkezli okuma, okur merkezli okuma ve metin merkezli okuma. Sonra bu başlıkları açacak makaleler ve şiiri ait meseleler ile devam ediyor. Kitabın genelinde ise metin merkezli okuma yorumları hakim.

Klasik sorudur - ve bana sorulmasını hiç sevmem - "Yazar, Şair, Ressam, Sanatçı burada ne anlatmak istemiş?". Sanırım yazar merkezli okuma bizim alışkanlığımız haline gelmiş. Oysa inanın bazen öyle oluyor ki sanatçı ortaya koyduğu eserin her yönünü düşünmüş olmuyor ve buna rağmen sonradan farklı farklı güzellikler çıkıyor o sanat eserinden. İlham denilen şey sanatçının hakim olduğu bir şey değil çünkü.

Sanatçıya bir bahçıvan olarak bakılabilir diye düşünüyorum. Bu bahçıvan bilinmez diyarlardan sizlere meyveler getiriyor ve bu meyveler çok güzel. Şimdi bu bahçıvana meyvenin biyolojisi, vitaminleri vs sorulur mu? Yapılması gereken meyveyi afiyetle yemektir.

Okuma Biçimleri'nde okuduğum ilk yazı "Sanat, sanat için midir? yoksa toplum için mi?" makalesi oldu. Yazarla aynı fikirlerde olduğumu belirtip bu konu hakkında yazmayı sonraya bırakıyorum.

Yazımızı kitaptan bir alıntıyla bitirelim: "Şiir eleştirisi alanında her şey, asıl şimdi başlıyor."