İkinci Yeni Şiir, Mehmet Doğan

Lise yıllarından beri şiir yazarken, sanırım artık yavaş yavaş şiirin ne olduğu, dili, kişiliği vb meseleler üzerine kafa yormaya başladım. Okulda Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden arkadaşlara "Ben yazıyorum, siz kafa yoracaksınız." derdim. Ama olacaktan kaçılmıyor.

İkinci Yeni Şiir, Antoloji-Dosya, Mehmet H. Doğan tarafından tekrar gözden geçirilmiş İkinci Yeni antolojisi. Ayrıca antolojiyle birlikte dosya başlığı altında İkinci Yeni hakkında yayınlanmış inceleme ve makaleler, konuşmalar içeriyor.

Ben ilk kısım olan antolojiyi okumadan dosya kısmını okudum. Antolojiyi okumadan da bu yazıyı kaleme alıyorum. Kanaatimce dosya kısmı kitabın önüne alınmalıydı. Çünkü gerçekten İkinci Yeni'ye değişik açılardan bakan, yol açıcı şairlerin her biri için kaleme alınmış makaleler içeren bu kısım okunmadan şiirleri okumak biraz havada kalabilir.

Makalelerden İkinci Yeni'nin, Garip akımı gibi, bir akım olmadığı çıkartılabliyor. Bildirisi yok bu şiirin Sezai Karakoç, İlhan Berk, Turgut Uyar, Edip Cansever, Cemal Süreya ve Ece Ayhan, birbirlerinden habersiz, biraz varolan şiire tepki olarak, biraz değişen toplumu ve insanı (1950-60 lı yıllar) farklı bir dille anlatmak için kendi şiirlerini kuruyorlar. Bu şiiri ilk bulgulayan Yaşar Nabi oluyor fakat tanımaktan kaçınıp Varlık dergisinde yayınlamıyor.

İkinci Yeni ismini Muzaffer Erdost'un bir makalesinden alıyor. Sezai Karakoç yeni gerçekçi (neorealist) olarak tanımlıyor. İkinci Yeni bir akım olmadığından birkaç örnek ile genellemeye gidilen eleştiri makaleleri ya da şairlerin görüşleri yanlış anlaşılıyor, yorumlanıyor. Kitabın ikinci baskısı 2008 yılı olmasına rağmen, yarım asırdan sonra bile, Mehmet Doğan İkinci Yeni hakkında hala tartışıldığını ifade ediyor.

Kitabı tavsiye ediyorum. Antoloji kısmını henüz okumamış olsam da dosya kısmı İkinci Yeni'yi çok iyi anlatan makalelerden oluşturulmuş. Antoloji kısmı için de Mehmet Doğan, tekrar detaylı çalışma yaptığını ifade ediyor.

Bir alıntı ile bitireyim:

"... önemli bir sebep daha var: Kişilik. Bakın, dikkat ederseniz şiirde kişiliğe bugün eskisinden daha çok önem veriyoruz. Sanırım gelecekte bu daha da çok olacak. Çok güzel olsa da iki şiirin yazanını şair kılmaya yetmemesi, şairi belli olmayan şiirlerin estetiğe konu olmaması bu fikrimi doğruluyor."
Cemal Süreya, Folklor Şiire Düşman yazısından, 1956